Wat is omzetbelasting?

Waarom betalen we omzetbelasting? Als eigenaar van een onderneming moet je in de meeste gevallen omzetbelasting betalen. De omzetbelasting betaal je in de vorm van btw: belasting toegevoegde waarde. De door jou berekende btw betaalt de klant, dit zit bij de verkoopprijs in, en vervolgens draag jij het weer af aan de belastingdienst.

Geschiedenis omzetbelasting

De oude Grieken, Egyptenaren en Romeinen hanteerden al een vorm van omzetbelasting en ook in de Middeleeuwen werd in de Europese staten omzetbelasting geheven. In de periode na de Middeleeuwen leek de omzetbelasting helemaal verdwenen te zijn, al hieven sommige landen wel accijnzen, maar ten tijde de Eerste Wereldoorlog kwam de omzetbelasting in volle hevigheid terug. Duitsland voerde in 1916 de omzetbelasting in, om de kosten voor de oorlog te dekken en Frankrijk en België deden dit na de oorlog om de verschrikkelijke gevolgen van de oorlog op te vangen. Nederland voerde de omzetbelasting in 1934 in, ten tijde van de crisis en daarmee leek de omzetbelasting wel een soort crisisbelasting te zijn. In economisch ongunstige tijden werd de omzetbelasting ingevoerd en als het tij keerde verdween de omzetbelasting weer. Ondanks dat de Nederlandse regering in 1934 aankondigde dat deze vorm van belasting slechts tijdelijk was, bleef het toch op een bepaalde manier bestaan. Met de komst van de Europese Gemeenschap (nu Europese Unie) ontstond de omzetbelasting zoals we die in de huidige vorm kennen. Deze vorm van omzetbelasting werd in 1969 ingevoerd.

Het huidige belastingsysteem

Het huidige btw- stelsel is ingevoerd op 1 januari 1969 op voorstel van de Europese Unie. De Europese Unie wilde een Europees belastingsysteem invoeren. In de situatie voor 1969 hanteerden alle Europese landen een eigen tarief en waren er enorme prijsverschillen tussen de verschillende landen. Hierdoor was er sprake van oneerlijke concurrentie en dit wilde de Europese Unie tegengaan. Het voordeel was, dat alle goederen die de grens over gaan vrij zijn van omzetbelasting. Alle voorbelasting is al verrekend of terug ontvangen. Men koos voor een eenvormig belastingstelsel voor alle landen van de Europese Unie. Het Franse systeem van de omzetbelasting werd als voorbeeld genomen en hierop werd het systeem voor de andere Europese landen gemodelleerd.

De invoering van BTW

De invoering van de btw ging niet zonder slag of stoot in Nederland. Allereerst moest het nieuwe btw- systeem ontwikkeld worden door het Ministerie van Financiën en daarna moest het geïntroduceerd worden. De Nederlandse middenstand was aanvankelijk niet heel blij met de komst van de btw, zij moesten een compleet nieuw administratie voeren. Vooral winkels die te maken kregen met twee belastingtarieven, bijvoorbeeld drogisterijen, hadden een enorme klus om alle artikelen om te prijzen. Ook de Nederlandse bevolking was niet echt blij met de komst van de btw. Aanvankelijk was er een lichte prijsverhoging beloofd, maar in de praktijk stegen de prijzen behoorlijk. Er waren ook middenstanders die van de gelegenheid gebruik (of misbruik) maakten om een complete prijsverhoging door te voeren. Er werd zelfs een controledienst (ECD) in het leven geroepen, die na moest gaan of er middenstanders waren die ten onrechte de prijzen verhoogden.

De ontwikkeling van het BTW

Langzaam maar zeker ontwikkelde de btw zich tot een zeer bruikbaar systeem. Het leverde de staat een boel extra inkomsten op. Het eerste jaar bracht de btw 2,5 miljard op en de afgelopen jaren is de btw- opbrengst boven de 40 miljard. Vanaf 1997 zijn de inkomsten uit de btw hoger dan die uit de loonbelasting en is het daarmee de belangrijkste belasting van het land geworden.

De tariefhistorie

Toen de btw in 1969 werd ingevoerd bedroeg het hoge tarief 12 procent en het lage tarief 4 procent. De btw- tarieven zijn daarna alleen maar verhoogd, op een enkele verlaging van het hoge tarief na in 1989 en 1992. De ontwikkeling van de btw- tarieven loopt overigens gelijk met de ontwikkeling van de tarieven wereldwijd. Een stijging of daling van het btw- tarief leidt automatisch tot meer of minder inkomsten voor de staat, maar uiteindelijk bepalen de ontwikkeling van de economie en de inflatie de omvang van de opbrengsten.

Ingangsdatum Tarieven
01-01-1969 4% – 12%
01-01-1971 4% – 14%
01-01-1973 4% – 16%
01-10-1976 4% – 18%
01-01-1984 5% – 19%
01-10-1986 6% – 20%
01-01-1989 6% – 18,5%
01-10-1992 6% – 17,5%
01-01-2002 6% – 19%
01-10-2012 6% – 21%

Wie brengt de btw op?

De omzetbelasting wordt ook wel consumentenbelasting genoemd, het is immers de consument die als eindgebruiker de btw betaalt, dit is echter niet helemaal waar. Het is wel zo dat de huishoudens door het kopen van goederen en het betalen voor geleverde diensten meer dan de helft van alle btw- inkomsten ophoesten. Daarnaast zorgen ze door de btw op koopwoningen nog eens voor 12 procent btw. Bedrijven, instellingen en de overheid betalen ook btw, in totaal is dit 19 procent van de totale inkomsten. Het resterende deel komt binnen via investeringen van de overheid en instellingen die niet btw- plichtig zijn. Je moet hierbij denken aan woningbouwverenigingen en ziekenhuizen.